ادبيات شفاهي

خِضر  (در ادبیات شفاهی) بخش اول

محمد جعفری (قنواتی)

خِضْر،   به باور مردم، پیامبری که عمر جاودان دارد و در صحرا و بیابان، خیر و برکت‌رسان، و یار و یاور گم‌گشتگان و درماندگان است. مردم بر آن‌اند که دو تن از پیامبران دارای عمر جاویدند: یکی خضر و دیگری الیاس.

در آذربایجان، او را خیدیر یا خدیر نبی (انجوی، جشنها ... ، 2/46، 48، 125)، و در کردستان، خِدر زیندوک (سلیمی، زمستان ... ، 146) می‌نامند. در فرهنگ و ادبیات رسمی، به‌ویژه ادبیات عرفانی، خضر نماد پیر دستگیر و انسان کامل است. به‌رغم آنکه در قرآن کریم نام او نیامده است، اما در متون تفسیری، او را مصاحب موسى و نیز پیشرو سپاه ذوالقرنین در دو قصه از قصه‌های سورۀ کهف (18) می‌دانند (نک‍ : ادامۀ مقاله). در پیامبری او اختلاف نظر وجود دارد. به گفتۀ طبری، برخی او را پیامبر دانسته، و برخی نیز گفته‌اند که او بنده‌ای بود که خداوند به او علم داده بود ( ترجمه ... ، 4/947). در تبصرة العوام آمده است که «برخی از اهل مجوس» گویند که خضر برادر جمشید، و یار انبیا ست و کسی غیر از او یار انبیا نبوده است (رازی، 15).

برای خواندن متن کامل این مقاله بر روی نوشته ی زیر کلیک کنید.

خضر - بخش اول